Kết luận của Thanh tra Chính phủ cuối năm 2023 cho biết, một số dự án điện mặt trời được hưởng giá FIT (khuyến khích ưu đãi) với mức 9,35 cent một kWh trong 20 năm là không đúng quy định, nên phải xác định lại giá mua điện.

Theo đó, giá mua điện có thể giảm từ mức FIT1 9,35 cent một kWh (tương đương 2.231 đồng) xuống FIT2 7,09 cent một kWh (1.692 đồng), hoặc mức giá thấp hơn như các dự án chuyển tiếp 4,8 cent, tức giảm từ 24-47% so với mức giá Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang mua.

Bộ Công Thương tính toán rằng, mức giá tính lại trên phản ánh đúng chi phí đầu tư và vận hành. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho rằng mức này chưa phù hợp với thực tế, đặc biệt là trong bối cảnh lãi suất vay vốn tại Việt Nam cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực.

Tại buổi chia sẻ của doanh nghiệp FDI đầu tư điện tái tạo ở TP HCM ngày 28/3, ông Trần Minh Tiến, Giám đốc điều hành nhà máy điện mặt trời Xuân Thọ 1-2 và Mỹ Sơn 1-2 của Bangkok Glass Energy (BGE), cho biết công ty đang đối mặt nguy cơ phá sản nếu giá FIT bị điều chỉnh.

BGE đầu tư các dự án này theo giá FIT 1 nhưng hiện tại có nguy cơ bị áp giá FIT 2, tức chỉ còn 7,09 cent một kWh thay vì 9,35 cent như trước. Hơn nữa, công ty mua lại dự án từ đối tác khác với suất đầu tư cao hơn, dẫn đến thua lỗ nghiêm trọng nếu bị điều chỉnh giá.

Cùng chung nỗi lo, đại diện B.Grimm Power Việt Nam (nhà đầu tư Thái Lan) cho biết hai dự án của họ với công suất 500 MWp đang bị ảnh hưởng nặng nề. Công ty vay vốn từ Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam – BIDV để đầu tư. Nếu áp dụng giá FIT 2 hoặc mức giá thấp hơn như các dự án chuyển tiếp (4,8 cent một kWh), doanh nghiệp sẽ không thể hoàn vốn và không có khả năng trả nợ.

Không chỉ BGE hay B.Grimm Power, Dragon Capital – quỹ đầu tư nước ngoài có ba dự án điện tái tạo tại Việt Nam – cũng chưa nhận được thanh toán từ tháng 9/2023.

Ông Nguyễn Hữu Quang, Giám đốc đầu tư mảng năng lượng sạch của Dragon Capital, cho rằng việc hồi tố giá FIT dựa trên ngày cấp văn bản nghiệm thu là thiếu căn cứ pháp lý rõ ràng. Hiện công ty mẹ tại Singapore đang phải hỗ trợ tài chính để trả nợ cho một dự án 40 MWp tại Việt Nam, nhưng nếu tình hình không được giải quyết, họ sẽ không thể tiếp tục đầu tư.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, có 173 nhà máy hoặc phần nhà máy điện mặt trời, điện gió nối lưới gặp tình huống này. Trong đó, có gần 150 dự án điện mặt trời tập trung đang hoạt động trên hệ thống điện quốc gia.

Khoảng một phần ba số dự án có tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài đến từ châu Âu (Pháp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Anh) và châu Á (Ấn Độ, Nhật Bản, Philippines, Singapore, Thái Lan, Trung Quốc). Tổng giá trị đầu tư của các dự án sở hữu nước ngoài ước khoảng 4 tỷ USD, gồm hơn 3.600 MWp điện mặt trời và 160 MW điện gió.

Các doanh nghiệp FDI nói rằng họ đến Việt Nam với kỳ vọng vào môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định. Tuy nhiên, những thay đổi chính sách gần đây khiến họ phải cân nhắc việc tiếp tục đầu tư. Một số công ty thậm chí đang xem xét thoái vốn khỏi các dự án điện mặt trời và điện gió tại Việt Nam.

Về mặt pháp lý, các doanh nghiệp cho rằng họ đã tuân thủ hợp đồng mua bán điện (PPA) ký với EVN, trong đó ngày vận hành thương mại (COD) đã được công nhận. Quy định về việc phải có văn bản nghiệm thu từ Bộ Công Thương hoặc cơ quan có thẩm quyền mới chỉ được đưa ra từ Thông tư 10/2023, trong khi hầu hết dự án này đã vận hành từ trước hoặc trong năm 2021.

Ngoài ra, việc so sánh giá FIT của Việt Nam với các nước khác để làm căn cứ điều chỉnh bị các nhà đầu tư đánh giá là thiếu hợp lý. Chẳng hạn, Campuchia có lãi suất thấp hơn, chi phí đầu tư rẻ hơn, trong khi tại Việt Nam, lãi suất cho vay từng lên đến 10-11% giai đoạn 2018-2019, doanh nghiệp phải chịu rủi ro tỷ giá và chi phí thuê đất cao. Theo đánh giá của một số tổ chức tài chính quốc tế, mức giá FIT tối thiểu để đảm bảo hiệu quả đầu tư điện mặt trời cần đạt từ 9,6-10 cent một kWh.

Các doanh nghiệp FDI đề xuất Chính phủ giữ nguyên mức giá FIT như cam kết ban đầu, không áp dụng hồi tố. Họ cũng mong EVN đảm bảo thanh toán đầy đủ và đúng hạn. Nếu không, nguy cơ dòng vốn FDI rút khỏi Việt Nam sẽ trở thành hiện thực, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư cũng như sự phát triển của ngành năng lượng tái tạo trong nước.

Hồi tháng 3, một số hiệp hội doanh nghiệp trong nước và nước ngoài cũng đã kiến nghị lên Chính phủ và Bộ Công Thương về việc duy trì tính ổn định và nhất quán của chính sách giá điện tái tạo. Ước tính của các doanh nghiệp, việc này có thể dẫn đến thiệt hại gần 100% vốn chủ sở hữu của các dự án, tương ứng hơn 13 tỷ USD. Họ nhấn mạnh rằng những thay đổi bất ngờ trong chính sách sẽ làm giảm niềm tin của nhà đầu tư, ảnh hưởng đến quyết định mở rộng đầu tư trong tương lai.

Thông tin được ông Nguyễn Quốc Hưng, Cục trưởng Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) chia sẻ ngày 25/3.

Ông Hưng cho hay tại dự thảo nghị định sửa Nghị định 26/2023 về điều chỉnh thuế suất, cơ quan này đề nghị giảm thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) với một số nhóm mặt hàng.

MFN là mức thuế suất áp dụng cho các nước trong Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Việc điều chỉnh thuế này là một trong các giải pháp nhằm ứng phó trong bối cảnh cạnh tranh thương mại toàn cầu.

Biểu thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi một số mặt hàng dự kiến giảm:

Như vậy, với mức thuế nhập khẩu MFN được dự kiến điều chỉnh, nhiều mặt hàng từ thị trường, như Mỹ, sẽ hưởng lợi. Hiện Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện – mức cao nhất trong hệ thống quan hệ ngoại giao – với 12 quốc gia, gồm Mỹ, Pháp, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, Malaysia, Indonesia và Singapore.

Trừ Mỹ, 11 nước trong số này đã nằm trong các Hiệp định thương mại song, đa phương và Việt Nam là thành viên nên được hưởng các ưu đãi về thuế quan.

Việt Nam – Mỹ ký Hiệp định thương mại song phương từ 2001, nhưng chưa có Hiệp định thương mại tự do (FTA) về cắt giảm thuế quan. Do đó, Mỹ vẫn là đối tác chịu mức thuế MFN áp chung cho các quốc gia thành viên WTO.

Theo đại diện Bộ Tài chính, việc giảm thuế suất thuế nhập khẩu MFN với một số mặt hàng là cần thiết, đảm bảo đối xử công bằng giữa các Đối tác Chiến lược Toàn diện của Việt Nam.

Cùng với đó, việc giảm thuế cũng giúp Việt Nam thích ứng linh hoạt với tình hình thế giới, khu vực nhằm đạt các mục tiêu tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát. Việc này còn góp phần cải thiện cán cân thương mại với các đối tác thương mại, khuyến khích doanh nghiệp đa dạng hàng nhập khẩu, kích thích tiêu dùng nội địa.

Đại diện Bộ Tài chính khẳng định việc điều chỉnh đảm bảo nguyên tắc giảm thuế nhập khẩu với các mặt hàng trong nước chưa sản xuất hoặc chưa đáp ứng đủ nhu cầu.

Nhà điều hành cũng điều chỉnh thuế nhập khẩu với các mặt hàng có kim ngạch nhập cao. Trong đó, mức thuế suất điều chỉnh không thấp hơn các mức thuế suất của các FTA mà Việt Nam là thành viên, theo Bộ Tài chính.

Thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 2/4, áp dụng đồng thời với các loại thuế hiện hành. Ông Trump cho rằng Venezuela đã đưa “hàng chục nghìn người có bản chất rất bạo lực” vào Mỹ.

Các nước mua dầu Venezuela qua bên thứ ba cũng phải chịu thuế. Thuế này sẽ hết hiệu lực sau 1 năm kể từ lần cuối nước đó mua dầu.

Trung Quốc hiện là khách mua lớn nhất của dầu Venezuela. Tháng trước, nước này nhập khẩu 503.000 thùng dầu thô và nhiên liệu mỗi ngày từ quốc gia Nam Mỹ, tính cả trực tiếp và gián tiếp. Con số này chiếm khoảng 55% xuất khẩu dầu củaVenezuela.

Ấn Độ, Tây Ban Nha, Italy và Cuba cũng mua dầu từ nước này.

David Goldwyn – Giám đốc hãng tư vấn Goldwyn Global Strategies cho biết động thái trên có thể tác động mạnh đến xuất khẩu dầu của Venezuela, buộc nước này giảm giá mạnh. Tuy nhiên, chính sách này khiến nhu cầu dầu Nga tăng cao. “Trung Quốc và Ấn Độ sẽ không mạo hiểm để phải gánh thêm thuế nhập khẩu, khi mà họ có thể mua dầu Nga”, ông nói.

Chính phủ Venezuela phản đối chính sách thuế mới của Mỹ. Trong thông cáo hôm 24/3, họ cho biết đây là chính sách “phi pháp, tuyệt vọng, cho thấy sự thất bại của các lệnh trừng phạt mà Mỹ áp lên Venezuela”.

Dù vậy, chính quyền Trump cũng lùi hạn chót cho hãng dầu Mỹ Chevron về việc rút khỏi quốc gia Nam Mỹ. Đầu tháng 3, Bộ Tài chính Mỹ cho Chevron thời hạn 30 ngày để giảm dần hoạt động tại đây. Ông Trump cho rằng Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro không nỗ lực cải tổ việc bầu cử và tiếp nhận người di cư bị Mỹ trục xuất.

Hạn chót mới cho Chevron là ngày 27/5. Sau đó, Bộ Tài chính Mỹ chấm dứt giấy phép đã cấp cho công ty này năm 2022. Giấy phép này cho phép họ hoạt động tại Venezuela và xuất khẩu dầu sang Mỹ.

Giá dầu thô thế giới tăng hơn 1% sau thông tin này. Dầu thô Brent thêm 1,2% lên 73 USD một thùng. Dầu thô Mỹ WTI tăng 1,2% lên 69,1 USD.

Theo báo cáo tài chính kiểm toán của Công ty cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau (mã chứng khoán: DCM), tổng chi phí nhân công, nhân viên bán hàng và quản lý ở mức 949 tỷ đồng. Tại thời điểm 31/12/2024, Đạm Cà Mau có 1.430 nhân sự, tăng 130 người.

Như vậy, Đạm Cà Mau đã chi cho mỗi nhân viên trung bình 663,6 triệu đồng trong năm qua, bao gồm các khoản lương, thưởng, tiền tăng ca, các loại bảo hiểm và chi phí khác. Tương đương, mỗi nhân sự thu nhập trung bình hơn 55 triệu đồng một tháng. Số liệu được VnExpress chia trung bình giữa các nhân viên, quản lý và nhân viên bán hàng.

Thu nhập trung bình mỗi tháng của nhân viên Đạm Cà Mau cao hơn các ngân hàng như Techcombank (49 triệu đồng), VietinBank (45 triệu đồng), BIDV (47 triệu đồng), Vietcombank (42 triệu đồng) hay một số doanh nghiệp phi tài chính như FPT (40 triệu đồng), Coteccons (41 triệu đồng),…

Về các lãnh đạo, 18 người trong Hội đồng quản trị (HĐQT), Ban kiểm soát và Ban Tổng giám đốc của Đạm Cà Mau nhận lương và thù lao hơn 27 tỷ đồng trong năm 2024, tương đương năm trước. Trong đó, hai nhân sự có thu nhập cao nhất là ông Trần Ngọc Nguyên (chủ tịch công ty) và ông Văn Tiến Thanh (tổng giám đốc kiêm thành viên HĐQT điều hành) nhận 2,5 tỷ đồng mỗi người, tương đương 208 triệu đồng một tháng.

Đạm Cà Mau mang về gần 13.942 tỷ đồng doanh thu trong năm qua, tăng 8%. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.428 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đây là doanh nghiệp Nhà nước, hoạt động trong ngành sản xuất phân bón. Hiện, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) sở hữu 75,56% cổ phần đơn vị này. Công ty có ba nhà máy và chiếm khoảng 10,6% thị phần phân bón nội địa, tập trung vào Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Campuchia.

Kế hoạch vừa được EC công bố gọi là chiến lược Liên minh Tiết kiệm và Đầu tư (SIU). Đây được cho là sáng kiến nhằm cải thiện các hệ thống tài chính EU, điều hướng dòng tiền tiết kiệm vào các khoản đầu tư sản xuất.

SIU đóng vai trò như một hệ sinh thái tài chính, giúp huy động vốn cho các mục tiêu chiến lược. Theo báo cáo Competitiveness Compass, khả năng ứng phó của châu Âu trước các thách thức hiện tại – bao gồm biến đổi khí hậu, chuyển đổi công nghệ nhanh chóng và địa chính trị bất ổn – đòi hỏi nguồn đầu tư đáng kể.

Báo cáo ước tính EU sẽ cần thêm 750-800 tỷ euro mỗi năm từ nay đến 2030 để duy trì sức cạnh tranh, theo kịp Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, ngân sách công không đủ đáp ứng. Do đó, châu Âu cần huy động thêm nguồn lực xã hội, vốn đang không thiếu. Mỗi năm, các hộ gia đình châu Âu tiết kiệm 1.400 tỷ euro, gần gấp đôi con số 800 tỷ USD tại Mỹ.

Đến nay, người dân châu Âu đang gửi khoảng 10.000 tỷ euro tại các nhà băng. Ủy viên Dịch vụ Tài chính EU Maria Luis Albuquerque nói hiện quá ít công dân của khối nhận lãi xứng đáng từ số tiền tiết kiệm của họ. “Đây là điều đáng tiếc và gây thiệt hại cho tất cả chúng ta”, bà tuyên bố.

Vì vậy, bằng cách phát triển thị trường vốn tích hợp, song song với hệ thống ngân hàng, SIU có thể kết nối hiệu quả giữa tiết kiệm và đầu tư. EC cho rằng SIU sẽ mở ra cơ hội giúp công dân tối ưu hóa lợi nhuận, thay vì gửi tiết kiệm tại ngân hàng an toàn nhưng lợi nhuận thường thấp hơn so với đầu tư vào thị trường vốn.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói Liên minh Tiết kiệm và Đầu tư mang lại lợi ích kép. “Các hộ gia đình sẽ có nhiều cơ hội đầu tư an toàn hơn vào thị trường vốn và gia tăng tài sản của mình. Đồng thời, các doanh nghiệp sẽ tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn để đổi mới, mở rộng và tạo thêm nhiều việc làm tốt ở châu Âu”, bà đánh giá.

Hôm 20/3, tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels (Bỉ), các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố khối cần nỗ lực hơn nữa để tăng cường sức cạnh tranh, trước lo ngại rằng có thể tụt hậu so với Mỹ và các đối thủ toàn cầu trong cuộc đua công nghệ, nếu không có các quyết sách nhanh chóng và đầu tư quy mô lớn. Một trong các phương án nâng cao năng lực cạnh tranh được đề ra trong dự thảo tuyên bố chung của hội nghị là khuyến khích người tiêu dùng đầu tư vào nền kinh tế thực thay vì gửi tiền trong ngân hàng.

Với SIU, EC dự kiến đặt trọng tâm trong việc tìm cách chuyển một phần tiền tiết kiệm của người dân sang các công cụ thị trường vốn có lợi suất cao hơn, đặc biệt là để chuẩn bị cho giai đoạn hưu trí.

Song song đó, EU sẽ tận dụng Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) và các ngân hàng phát triển quốc gia để thu hút nhà đầu tư tư nhân vào các dự án kinh tế trọng điểm. Đồng thời, xóa bỏ rào cản khiến các công ty bảo hiểm, ngân hàng và quỹ hưu trí gặp khó khăn khi đầu tư vào cổ phiếu.

SIU còn đặt mục tiêu giảm các rào cản pháp lý và giám sát đối với hoạt động xuyên biên giới, giúp doanh nghiệp dễ dàng mở rộng quy mô trên toàn EU. “Các công ty châu Âu chưa thể tận dụng lợi thế của thị trường chung, điều này gây tốn kém và làm giảm sức cạnh tranh của EU,” bà Albuquerque nhận định.

Dù vậy, SIU cũng vấp phải phản ứng từ các bên liên quan. Thierry Philipponnat, Kinh tế trưởng của Finance Watch cho rằng kế hoạch chỉ là sự “đóng gói lại” các mục tiêu chưa hoàn thành của Liên minh Thị trường Vốn năm 2020.

“Vốn tư nhân không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư khổng lồ của châu Âu, đặc biệt trong lĩnh vực khí hậu. Nếu không có sự điều chỉnh trong tài chính công, SIU sẽ khó đạt hiệu quả”, Philipponnat cảnh báo.

Ngược lại, Liên đoàn Ngân hàng châu Âu (EBF) đánh giá cao SIU, cho rằng kế hoạch này rộng hơn nhiều so với Liên minh Thị trường Vốn. “Mục tiêu chính của SIU là khuyến khích người dân tiếp tục đầu tư vào thị trường tài chính vì tương lai của họ, đa dạng hóa danh mục và đảm bảo lợi nhuận tốt hơn trong dài hạn cho giai đoạn hưu trí,” Sébastien de Brouwer, Phó giám đốc EBF nói với Euronews.

EC cho hay các hành động trong chiến lược SIU sẽ tiếp tục được phát triển trong thời gian tới, với sự tham vấn các bên liên quan. Những biện pháp có tác động lớn nhất đến năng lực cạnh tranh của EU sẽ được ưu tiên triển khai trong năm 2025.

Việc thực hiện SIU sẽ dựa trên cả biện pháp lập pháp và phi lập pháp, cũng như các sáng kiến từ các quốc gia thành viên, theo EC. Ủy ban sẽ công bố báo cáo đánh giá giữa kỳ về tiến độ thực hiện SIU vào quý II/2027.